CategoriesLeafsie Blog

Hạt điều và cây điều: Có thể bạn chưa biết

Hạt điều  (tiếng Anh Cashew) là một trong các loại hạt dinh dưỡng chứa nhiều chất dinh dưỡng thiết yếu. Nó là một trong những nông phẩm xuất khẩu chính của Việt Nam, và được nhiều người tiêu dùng ở Việt Nam cũng như trên thế giới yêu thích.

Trong bài viết này, hãy cùng Leafsie tìm hiểu về các khía cạnh sinh học, sự phân bổ vùng trồng cũng như hàm lượng dinh dưỡng chính của món ăn vặt phổ biến này nhé.

hạt dinh dưỡng, hạt điều - Leafsie

PHẦN I: GIỚI THIỆU VỀ CÂY ĐIỀU

Hạt điều nằm trong quả điều (tiếng Anh: Cashew), còn gọi là Đào lộn hột. Tên tiếng Anh của nó xuất phát từ tên tiếng Bồ Đào Nha dùng gọi cho quả của cây điều: caju ( phát âm tiếng Bồ Đào Nha:  [kaʒu] ). Được biết đến với tên khoa học là Anacardium Occidentale L

Cây điều ( Anacardium Occidentale L ) là một loại cây thường xanh nhiệt đới, cây công nghiệp dài ngày thuộc họ Anacardiaceae như cây xoài, quả hồ trăn (hạt cười hoặc hạt dẻ cười)  và cây thường xuân độc.

Cây điều là một giống cây trồng nhiệt đới có nguồn gốc từ Trung Mỹ, Caribe, Bắc Nam Mỹ và  Đông bắt Brazil. Dân Bồ Đào Nha ở Brazil bắt đầu xuất khẩu hạt điều ngay từ những năm 1550

Ngày nay, cây điều được trồng các khu vực khí hậu nhiệt đới, khí hậu ấm ẩm trên toàn cầu, chủ yếu để lấy hạt điều chế biến làm thực phẩm. Những nước sản xuất hạt điều hàng đầu trong năm 2017 là Việt Nam, Nigeria, Ấn Độ, Indonesia và Bờ Biển Ngà. Trong đó, Việt Nam là nước đứng đầu trong năm 2017.

Tận dụng triệt để từ cây điều

Ngoài hạt điều thu hoạch từ cây điều còn có quả điều, thân cây điều,… Bên cạnh đó cây điều còn cho các sản phẩm phụ có giá trị như dầu vỏ hạt điều,….

Hạt điều thường được coi là một loại hạt ngũ cốc hay hạt dinh dưỡng theo nghĩa ẩm thực; hạt điều được dùng làm đồ ăn vặt hàng ngày, được sử dụng trong các công thức nấu ăn, chế biến thành pho mát điều hay bơ hạt điều .

Sản lượng hạt điều tăng mạnh trên toàn thế giới kể từ sau chiến tranh thế giới thứ hai. Chỉ đứng sau hạt hạnh nhân và hạt óc chó.

Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh được hạt điều là loại hạt dinh dưỡng có lợi cung cấp nhiều dưỡng chất cho sức khỏe, giúp nâng cao sức đề kháng và còn chữa được một số bệnh.

PHẦN II: ĐẶC TÍNH SINH HỌC CỦA CÂY ĐIỀU VÀ HẠT ĐIỀU

Cây điều là cây nhiệt đới và thường xanh quanh năm.

-Thân cây: Cây cao từ khoảng 5-10 m (có tài liệu ghi là từ khoảng 3m đến 9m), có nhiều cây cao đến 14 m. Thân cây thường ngắn, cành dài, tán rộng, thường có hình dạng không đồng điều. Cây thấp hơn thì có lợi hơn, trưởng thành sớm hơn và năng xuất cao hơn.

Cây điều lớn nhất thế giới 140 năm tuổi được đưa vào sách kỷ luật Guinness thế giới năm 1994, có diện tích che phủ gần 8.000 m 2, cho 7.000 – 8.000 quả mỗi năm, nằm ở Natal , Brazil.

– Rễ: To, khỏe, có rễ cọc và nhiều rễ chùm, mọc sâu và lan rộng trong đất bên dưới tán lá.

– Lá: Lá mới có màu xanh nhạt, lúc già thì đầm hơn, phiến lá to có hình bầu dục, hình elip hoặc hình trứng, cuống lá ngắn, mọc đơn lẻ và so le với nhau, lá dài 4–22 cm và rộng 2–15 cm , mép nhẵn.

– Hoa: Hoa thường mọc thành chùm, có khi dài đến 26cm. Mỗi hoa nhỏ trong chùm hoa lúc đầu có màu xanh nhạt màu trắng hoặc đỏ, có mùi thơm dịu.

– Quả: Có hai phần gồm quả điều thật và quả giả

+ Quả giả (đôi khi còn được gọi là quả phụ): Quả giả có hình bầu dục nhìn giống quả lê dài 10–12 cm, đường kính 4–8 cm. Phần này phát triển từ cuống và phần hoa điều. Có nhiều màu sắc: Đỏ, tím, vàng…

Quả điều giả được biết đến nhiều  ở Trung Mỹ với cái tên marañón. Loại trái cây này có thể ăn được, có vị ngọt và chát.

+ Quả thật (bên trong có nhân điều): Chính là phần hạt điều còn nguyên vỏ, nằm phía dưới quả giả, thuộc loại quả khô, không tự mở, có hình thận, dài 2–3 cm, nặng 5-9g, vỏ ngoài cứng, màu xám, mặt hõm vào.

Do vậy người ta thường có cảm tưởng phần cuống quả phình ra là quả, còn quả thật đính vào là hạt, do dó mà có tên đào lộn hột (tức đào có hột nằm ngoài quả). Nhiều người thường nhầm đào lộn hột (điều) là thực vật hạt trần, nhưng đào lộn hột (điều) chính xác là thực vật hạt kín.

– Nhân điều (hạt điều) bên trong quả thật: hình thận, có chứa dầu béo – đây là phần giá trị nhất của cây điều.

Hạt được bao quanh bởi một lớp vỏ kép có chứa nhựa phenolic gây dị ứng , axit anacardic — đây là một chất gây kích ứng da mạnh về mặt hóa học liên quan đến loại dầu nổi tiếng và cũng là chất độc gây dị ứng urushiol , được tìm thấy trong cây thường xuân . 

Một số người bị dị ứng đối với hạt điều, nhưng chúng là một chất ít gây dị ứng hơn so với đậu phộng.

hạt dinh dưỡng, hạt điều - Leafsie

PHẦN III: PHÂN BỐ, MÔI TRƯỜNG SỐNG, TĂNG TRƯỞNG CỦA CÂY ĐIỀU

3.1 Sự phân bổ các vườn điều

Cây điều có nguồn gốc từ đông bắc Brazil, nhưng người Bồ Đào Nha đã đưa nó đến Goa , Ấn Độ từ năm 1560 đến 1565. Từ đó, nó lan rộng khắp Đông Nam Á và cuối cùng là châu Phi.

Trong thế kỷ 21, việc trồng điều đã tăng lên ở một số nước châu Phi để đáp ứng nhu cầu sản xuất sữa hạt điều , một loại sữa thực vật thay thế sữa động vật

Theo báo cáo từ the South America, and Middle America Centers of Diversity, cây điều chịu được nhôm, hạn hán, lửa, côn trùng, đá ong, độ pH thấp, đất nghèo, cát, bóng râm, độ dốc và xavan. (2 n = 42, 40). Điều nảy mầm chậm và kém. 

Nhân giống chủ yếu là bằng hạt. Ở những khu vực khô hạn, như Tanzania, ra hoa vào mùa khô, và quả chín sau 2-3 tháng.

3.2 Môi trường sống của cây điều

Cây điều được trồng ở vùng nhiệt đới từ 25 ° N đến 25 ° S, và thích nghi tốt nhất ở những vùng đất thấp nóng với mùa khô rõ rệt, nơi cây xoài và me cũng phát triển mạnh.

Điều được báo cáo là chịu được lượng mưa hàng năm từ 7 đến 42 dm (trung bình là 19,6 dm), nhiệt độ hàng năm là 21 đến 28 ° C (trung bình  là khoảng 25,2 độ C ), và pH từ 4,3 đến 8,7 (trung bình 6,4). 

Khoảng cách trồng khuyến cáo là 10 x 10 m, tỉa thưa thành 20 x 20 m sau khoảng 10 năm, trồng tối đa 250 cây / ha. Cây điều thường mọc trên đất xavan vô trùng, rất nông và không thấm nước, trên đó ít cây hoặc hoa màu khác sẽ phát triển, nhưng khả năng chịu mặn kém hơn hầu hết các cây ven biển. 

Cây điều không chịu được sương giá. Ở Brazil, Johnson (1973) tóm tắt “các điều kiện sinh thái tối ưu” của cây điều là lượng mưa hàng năm 7–20 dm, nhiệt độ tối thiểu 17 ° C, nhiệt độ tối đa 38 ° C; nhiệt độ trung bình năm 24–28 ° C, độ ẩm tương đối 65–80%; cách nhiệt 1.500 đến 2.000 giờ mỗi năm, vận tốc gió 2,25 km / giờ và mùa khô kéo dài 2–5 tháng.

3.3 Sự ng trưởng

Sau khi trồng, cây điều không cần chăm sóc nhiều. Có thể thực hiện xen canh trong vài năm đầu với bông, lạc hoặc khoai mỡ. Năng suất hạt điều của cây truyền thống là khoảng 0,25 tấn / ha và hơn 1 tấn / ha đối với giống lùn.

Cây điều truyền thống cao (đến 14 m),  trồng mất 3 năm mới thu hoạch được đợt quả đầu tiên, và tám năm bắt đầu cho lợi nhuận kinh tế. 

Sau ba năm, quả sẽ được tạo ra, trong đó các cành thấp hơn và các chồi non bị cắt bỏ. Sản xuất đầy đủ đạt được vào năm thứ 10 và tiếp tục kéo dài cho đến khoảng 30 tuổi. 

Các giống điều gần đây thì tốt hơn, chẳng hạn như cây điều lùn, cao đến 6 m, bắt đầu cho quả sau năm đầu tiên, cho lợi nhuận sau ba năm. Ghép cành và các công nghệ quản lý cây hiện đại khác được sử dụng để cải thiện hơn nữa và duy trì năng suất hạt điều trong vườn cây thương phẩm.

hạt dinh dưỡng, hạt điều - Leafsie

PHẦN IV: THÀNH PHẦN DINH DƯỠNG CỦA HẠT ĐIỀU

Hạt điều tươi có 5% nước, 30% carbohydrate , 44% chất béo và 18% protein .

Trong một lượng tham chiếu 100 gram, hạt điều thô cung cấp 553 calo , 67% giá trị khuyên dùng hàng ngày (DV) trong tổng số chất béo, 36% DV protein , 13% DV chất xơ và 11% DV carbohydrate .  Hạt điều là nguồn phong phú (20% DV trở lên) khoáng chất trong chế độ ăn.

Trong hạt điều có chứa đồng , mangan , phốt pho và magiê (79-110% DV) và thiamin , vitamin B.6 và vitamin K (32-37% DV). Sắt , kali , kẽm và selen có hàm lượng đáng kể (14-61% DV). 

Thành phần dinh dưỡng trong 100gr hạt điều tươi như sau:

Thành phần

Hàm lượng

Năng lượng

2,314 kJ (553 kcal)

Nước

5.2 g

Carbohydrates

30.19 g

– Tinh bột

23.49 g

– Đường

5.91 g

– Chất xơ

3.3 g

Chất béo

43.85 g

– Bão hòa

7.78 g

– Bão hòa đơn

23.8 g

– Bảo hòa đa

7.85 g

Protein (đạm)

18.22 g

Thiamine (vit. B1)

0.42 mg (37%)

Riboflavin (vit. B2)

0.06 mg (5%)

Niacin (vit. B3)

1.06 mg (7%)

Pantothenic acid (B5)

0.86 mg (17%)

Vitamin B6

0.42 mg (32%)

Folate (vit. B9)

25 μg (6%)

Vitamin C

0.5 mg (1%)

Vitamin E

0.9 mg (6%)

Calcium (canxi)

37 mg (4%)

Iron (sắt)

6.68 mg (51%)

Magnesium (magie)

292 mg (82%)

Manganese

1.66 mg (79%)

Phosphorus (Phốt-pho)

593 mg (85%)

Potassium (Kali)

660 mg (14%)

Sodium (Natri)

12 mg (1%)

Zinc (Kẽm)

5.78 mg (61%)

Nguồn: Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ (USDA Nutrient Database)

_ Thành phần giá trị dinh dưỡng của nhân hạt điều thương phẩm: Nhân điều là thành phần chính của cây điều dùng để buôn bán trao đổi trên thị trường.

Nhân điều có hàm lượng các chất đạm, các chất béo và hydrat cacbon khá cao, có mặt nhiều loại vitamin, khoáng đáp ứng nhu cầu cơ thể.

4.1. Khoáng chất

Hàm lượng các chất khoáng có trong nhân điều.

Chất khoáng

Nhân đã bóc vỏ lụa

Nhân chưa bóc vỏ lụa

Natri

48

50

Kali

5421

65.5

Calci

248

268

Magie

2536

2650

Sắt

60

64

Đồng

22

25

Kẽm

38

42

Mangan

18

19

Photpho

8400

6900

Lưu huỳnh

1600

11600

Clo

vết

vết

4.2. Các Chất Đạm.

Nhân hạt điều chứa trên 20% các chất đạm thực vật, về số lượng tương đương với đậu nành và đậu phọng nhưng về chất thì tương đương với thịt, trứng, sữa.

Hàm luợng các axit amin (tính theo % của protein trong nhân điều ): Arginine 10.3%, Histidin 1.8%, Lysine 3.3%, Tyrosine 3.2% , Phenylalanine 4.4%, Cystin 1%, Methinonine 1.3%, Threonine 2.8%

4.3. Các Chất Béo

nhân hạt điều các chất béo chiếm khoảng 47%, trong số này có trên 80% các chất béo chưa bão hòa, tỷ lệ các chất béo chưa bão hòa và bão hòa là 4:1 rất có lợi.

Các chất béo chưa bão hòa không những không tạo ra cholesterol mà còn có tác động diều hoà và làm giảm lượng cholesterol trong máu giúp tránh được các bệnh về tim mạch.

4.4. Axit Béo

Các axit béo chủ yếu hỗ trợ việc điều chỉnh sự cân bằng của các chất béo bão hòa và cholesterol trong các tế bào EFAs là những nhân tố có tính quyết định trong việc giữ trạng thái lỏng của màng tế bào.

EFAs có ích chủ yếu trong việc hình thành các màng và chỉnh sửa các mô. Sự thiếu EFAs có thể dẫn đến bệnh tiểu đường, hen phế quản rối loạn thận và viêm khớp.

4.5. Các Chất Đường

Hydrat cacbon trong nhân hạt điều chiếm một tỉ lệ rất thấp khoảng 20%, trong đó đường hòa tan chiếm 1% đủ tạo ra mùi, vị dễ chịu hấp dẫn của nhân điều mà không bị béo phì. Các bệnh nhân tiểu đường và béo phì có thể có thể sử dụng nhân điều an toàn.

4.6 Thành Phần Xơ

Thành phần xơ có trong nhân điều cũng là một thành phần có lợi, xơ ở trong ruột giúp làm giảm cholesterol từ thực phẩm ăn vào, chữa táo bón, nhiều chất xơ trong khẩu phần ăn bảo vệ cơ thể khởi bệnh ung thư, trục trặc ở thận và viêm ruột thừa.

4.7 Vitamin

Nhân điều giàu vitamin B đặc biệt là thiamin (B 1) hữu ích đối với việc kích thích ăn ngon miệng và hệ thống thần kinh. Nhân điều cũng giàu vitamin E giúp chống suy nhược, thiếu máu.

4.8. Chất Khoáng

Nhân điều là thực phẩm giàu chất khoáng như Caclcium, Selenuin, Magnesium, kẽm, phospho, đồng và sắt dưới dạng hữu cơ có tác dụng bảo vệ sức khỏe và thần kinh cho con người.

4.9. Năng lượng

Năng lượng nhân hạt điều cung cấp so với các thực phẩm khác.

Loại thực phẩm

Năng lượng/1 kg thực phẩm

Nhân điều

6000 calo

Ngũ cốc

3600 calo

Thịt

1800 calo

Trái cây tươi

650 calo

Nguồn: Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ (USDA Nutrient Database)

_ Thành phần hóa học có trong thịt quả (giả) của cây điều:

Phần mềm mọng nước của điều chứa 10% đường, vitamin C với hàm lượng cao (261,5 mg trong 100g phần ăn được), nhiều gấp 5-6 lần ở cam, chanh, chuối.

hạt dinh dưỡng, hạt điều - Leafsie

PHẦN V: THU HOẠCH VÀ LỢI TỨC KINH TẾ

5.1 Thu hoạch

Từ giai đoạn ra hoa đến khi quả chín cần khoảng 3 tháng. Quả chín rơi xuống đất nơi ‘quả giả’ khô đi. Trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, chúng được thu hái mỗi ngày và phơi khô trong 1–3 ngày. 

Hiện nay chưa có công cụ hoặc máy móc nào trợ giúp cho việc thu hoạch điều, vì vậy việc thu hoạch đều được làm bằng tay. 

Hạt điều thường được rang cả vỏ (để giòn và dầu bớt phồng rộp hơn), nứt vỏ, loại bỏ hạt và đóng gói hút chân không. 

Ở Ấn Độ, một phần quả hạch được thu hoạch từ những cây điều hoang dã bởi những người làm tăng thu nhập ít ỏi của họ từ những cây ăn quả khác trên đất nghèo dinh dưỡng. 

Việc lấy nhân quả cần những người có kỹ năng và khéo tay trong việc làm vỡ vỏ bằng búa gỗ mà không làm vỡ nhân. Hạt điều được tách khỏi phần cuống và phần thịt quả, bỏ lớp vỏ hạt bằng tay và hạt được sấy khô.

5.2 Sự phân bổ vùng trồng và phát triển

Năm 2017, sản lượng hạt điều) toàn cầu là 3.971.046 tấn , dẫn đầu là Việt Nam, Ấn Độ và Bờ Biển Ngà với lần lượt 22%, 19% và 18% tổng sản lượng thế giới.

 Benin, Guinea-Bissau, Cape Verde, Tanzania, Mozambique, Indonesia và Brazil cũng có sản lượng điều nhân đáng kể.

Năm 2014, tốc độ tăng trưởng nhanh chóng của việc trồng điều ở Bờ Biển Ngà đã đưa quốc gia này trở thành nhà xuất khẩu hàng đầu châu Phi.

  Sự biến động của giá cả thị trường thế giới, điều kiện lao động kém và trả công cho việc thu hoạch tại địa phương thấp đã gây ra sự bất bình trong ngành điều. 

5.3 Lợi tức kinh tế

Năng suất vào khoảng 0–48 kg / cây / năm, với năng suất trung bình 800–1.000 kg / ha. Những cây nặng thường tạo ra những quả hạch được coi là quá nhỏ so với việc buôn bán. 

Các thử nghiệm trên thực địa ở Ấn Độ cho thấy phân bón có thể làm tăng năng suất của cây 15 tuổi từ dưới 1 kg / cây lên> 4 và giúp cây 6 tuổi đạt trung bình 5,7. 

Bón lót thường xuyên 250 g N, 150 g P 2 O 5 và 150 g K 2O / cây làm tăng năng suất trung bình từ 700–1600 kg / ha (Nambiar và Haridasan, 1979). 

Ở Pernambuco, cây cho sản lượng 1,5–24,0 kg mỗi năm, trung bình 10,3 kg mỗi cây (Johnson, 1973). Tại Pacajus (Ceara, Brazil) cây trung bình đạt 17,4 kg / năm với một cây nặng 48 kg / năm. 

Các nhà sản xuất hạt điều chính là Ấn Độ, Tanzania, Mozambique và Kenya. Năm 1968, Ấn Độ trồng hơn 224.000 ha hạt điều để cung cấp cho hơn 200 nhà máy chế biến hoạt động cả năm. Năm 1971, Ấn Độ sản xuất 90.000 tấn, số lượng lớn được xuất khẩu sang Hoa Kỳ và Liên Xô. 

Giá xuất khẩu tại cảng Mỹ là 0,33 USD / kg. Ấn Độ nhập khẩu hạt xanh từ các nước châu Phi và chế biến để bán lại.

PHẦN VI: CÂY ĐIỀU Ở VIỆT NAM

Ở Việt Nam, cây điều được trồng ở Ðông Nam Bộ, Tây Nguyên, Trung Bộ và đồng bằng sông Cửu Long. Nhưng hai khu vực chủ lực là Bình Phước và Đồng Nai đây là vùng có chất lượng cũng như sản lượng cao nhất.

Năm 2018 là năm rất nhiều khó khăn đối với ngành điều: tình hình kinh tế – xã hội thế giới diễn biến phức tạp; cuộc chiến tranh thương mại Mỹ – Trung; sau giai đoạn tăng trưởng ấn tượng từ năm 2011 – 2017 ngành điều đã có một năm điều chỉnh giảm giá.

Tuy nhiên với nỗ lực chung của toàn ngành, Việt Nam tiếp tục là quốc gia chế biến và xuất khẩu nhân điều hàng đầu thế giới với sản lượng chế biến 1,65 triệu tấn hạt điều thô, xuất khẩu 391 ngàn tấn nhân điều, đạt kim ngạch xuất khẩu 3,52 tỷ USD chưa bao gồm các sản phẩm phụ (tăng 7,8% về lượng nhưng giảm 3% về trị giá so với cùng kỳ 2017).

Hạt điều Việt Nam được xuất khẩu tới trên 90 quốc gia và vùng lãnh thổ khắp thế giới, tiếp tục duy trì thị phần trên 60% tổng giá trị xuất khẩu nhân điều toàn cầu (khoảng 5,7 tỷ USD), duy trì vị trí số 1 thế giới về chế biến, xuất khẩu nhân điều.

Tầm quan trọng của hạt điều ở Việt Nam

Hạt điều dự kiến giữ nguyên vị trí số 1 trong nhóm hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, xếp trên các mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực khác (rau quả, cà phê, lúa gạo, hồ tiêu) trong năm 2018.

Về sản xuất điều, mặc dù được cải thiện trong niên vụ 2017 – 2018 nhưng tổng sản lượng của Việt Nam cũng mới chỉ đáp ứng được khoảng 28% nhu cầu chế biến xuất khẩu của toàn ngành, số còn lại phải nhập khẩu từ nước ngoài.

Đối với thị trường điều tại Việt Nam thì đa số điều được sử dụng nhiều ở Miền Nam do đặc tính sinh hoạt gắn bó từ lâu với điều. Điều được sử dụng như một thứ ăn chơi chứ chưa được đưa vào những món ăn hàng ngày.

Điều này vô tình làm chúng ta đã bỏ qua một thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao.

hạt dinh dưỡng, hạt điều - Leafsie

Qua bài viết này, Leafsie rất mong các bạn sẽ nhận được những thông tin bổ ích về loại hạt dinh dưỡng thơm ngon này. Để mua các loại hạt dinh dưỡng hay các món ăn vặt healthy, hãy đến ủng hộ Leafsie các bạn nhé.

Chúc các bạn một ngày vui vẻ!

>> Xem thêm: 5 ý tưởng sáng tạo làm quà tặng Giáng Sinh đặc biệt

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.